ทิศทางอุตสาหกรรมยานยนต์ไทย ปี 2568: ความท้าทาย ความหวัง และการขับเคลื่อนสู่ยุคแห่งการเปลี่ยนแปลง
ในฐานะที่เป็นผู้คร่ำหวอดในวงการอุตสาหกรรมยานยนต์มากว่าสิบปี ข้าพเจ้าได้เห็นภาพการเปลี่ยนแปลงของอุตสาหกรรมที่เปรียบเสมือนคลื่นลมในมหาสมุทร จากอดีตอันรุ่งโรจน์ สู่ปัจจุบันที่กำลังเผชิญกับกระแสการเปลี่ยนผ่านที่รุนแรง แต่ในขณะเดียวกันก็แฝงไว้ด้วยโอกาสที่น่าตื่นเต้น หากเราสามารถปรับตัวและคว้าไว้ได้อย่างทันท่วงที
ในช่วงเวลาของการประชุม TAIA Meets the Press เมื่อเดือนเมษายน พ.ศ. 2568 สมาคมอุตสาหกรรมยานยนต์ไทย (TAIA) และสมาคมผู้สื่อข่าวรถยนต์และรถจักรยานยนต์ไทย (TAJA) ได้ร่วมกันวิเคราะห์แนวโน้มของอุตสาหกรรมยานยนต์ไทยอย่างละเอียด ซึ่งผลสรุปนั้นก็สอดคล้องกับสิ่งที่ข้าพเจ้าได้สัมผัสมาตลอด ปีนี้ถือเป็นปีแห่งการประคับประคอง แต่ก็เป็นปีแห่งการปูทางสู่อนาคตที่สดใสยิ่งขึ้น หากภาครัฐให้การสนับสนุนอย่างต่อเนื่อง
นายสุวัชร์ ศุภกาญจน์เดชากุล นายกสมาคมอุตสาหกรรมยานยนต์ไทย ได้คาดการณ์ตัวเลขการผลิตรถยนต์ของไทยไว้ในปีนี้ว่า จะอยู่ที่ประมาณ 1.5 ล้านคัน เติบโตเล็กน้อยประมาณ 2.1% เมื่อเทียบกับปีที่ผ่านมา โดยแบ่งเป็นการผลิตเพื่อจำหน่ายในประเทศประมาณ 5 แสนคัน และผลิตเพื่อส่งออกอีก 1 ล้านคัน ส่วนรถจักรยานยนต์ คาดการณ์ยอดผลิตไว้ที่ 2.1 ล้านคัน หรือเติบโตขึ้นประมาณ 11.2% ซึ่งถือเป็นสัญญาณที่ดี
ปัจจัยขับเคลื่อนและความเสี่ยงที่ต้องเฝ้าระวัง
ในการประเมินสถานการณ์อุตสาหกรรมยานยนต์ไทยในปี 2568 เราต้องพิจารณาจากสองด้านหลักๆ คือ ปัจจัยสนับสนุนที่ทำให้ภาพรวมดูสดใส และปัจจัยเสี่ยงที่ต้องระมัดระวัง
ปัจจัยสนับสนุน (Growth Drivers)
การเติบโตทางเศรษฐกิจ: ภาพรวมของเศรษฐกิจไทยในปี 2568 มีแนวโน้มที่ดีขึ้น จากการเร่งลงทุนของภาครัฐในโครงการสำคัญต่างๆ เช่น ระบบโครงสร้างพื้นฐานและระบบราง ซึ่งจะช่วยกระตุ้นให้มีเม็ดเงินหมุนเวียนเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจกว่า 3 ล้านล้านบาท
ภาคการท่องเที่ยว: การท่องเที่ยวไทยยังคงฟื้นตัวต่อเนื่องและเข้าใกล้ระดับก่อนโควิด-19 นักท่องเที่ยวต่างชาติกลับมาเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ ประกอบกับการใช้จ่ายต่อหัวของนักท่องเที่ยวก็สูงขึ้นด้วย เมื่อผนวกกับการจัดกิจกรรมดึงดูดนักท่องเที่ยวอย่างต่อเนื่องของภาครัฐ ยิ่งทำให้ปีนี้เป็นปีทองของการท่องเที่ยวไทย
ปัจจัยเสี่ยง (Risk Factors)
แม้จะมีปัจจัยบวกหลายอย่าง แต่ก็มีปัจจัยเสี่ยงที่อาจทำให้ภาพรวมไม่เป็นไปตามคาดเช่นกัน ดังนี้
หนี้ครัวเรือนและหนี้เสีย: สถานการณ์หนี้ครัวเรือนในปัจจุบันยังคงน่ากังวล แม้ว่าจะลดลงเหลือ 89% ของ GDP แล้ว แต่ก็ยังถือว่าอยู่ในระดับสูง นอกจากนี้ สัดส่วนหนี้เสียต่อสินเชื่อทั้งหมดก็อยู่ที่ราว 22% ซึ่งส่งผลโดยตรงต่ออำนาจการซื้อของประชาชน
การปล่อยสินเชื่อ: สถาบันการเงินยังคงใช้นโยบายคุมเข้มในการปล่อยสินเชื่อรถยนต์ โดยมีอัตราส่วนหนี้ค้างชำระไม่เกิน 3 เดือน ยังอยู่ในระดับสูง ซึ่งเป็นผลโดยตรงจากปัญหาหนี้ครัวเรือนและความไม่แน่นอนทางเศรษฐกิจ
นโยบายกีดกันการค้า: การบริหารประเทศของประธานาธิบดีทรัมป์แห่งสหรัฐฯ ที่เน้นการลดการขาดดุลการค้า ทำให้มีการเพิ่มภาษีสินค้าที่นำเข้าไปยังสหรัฐฯ ส่งผลกระทบโดยตรงต่ออุตสาหกรรมยานยนต์และชิ้นส่วนไทย เช่น รถยนต์นั่ง ยางรถยนต์ อะไหล่ และอุปกรณ์ต่างๆ นอกจากนี้ ยังมีความเสี่ยงที่ประเทศไทยอาจกลายเป็นเป้าหมายในการระบายสินค้าจากประเทศคู่ค้าอื่นๆ ที่ถูกกีดกันทางการค้ามากขึ้น ทำให้เกิดการแข่งขันด้านราคาที่รุนแรงจากภาวะอุปทานล้นเกิน
ความท้าทายที่อุตสาหกรรมต้องเผชิญในปี 2568
นอกจากปัญหาเชิงมหภาคแล้ว ยังมีปัญหาเชิงโครงสร้างที่ท้าทายอุตสาหกรรมอย่างมากในปีนี้ ดังนี้
โครงสร้างภาษีสรรพสามิตใหม่: ตั้งแต่ปี 2569 เป็นต้นไป จะมีการบังคับใช้โครงสร้างภาษีสรรพสามิตสำหรับสินค้ารถยนต์ใหม่ ที่เน้นการลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ และส่งเสริมยานยนต์สมัยใหม่ เช่น PHEV โดยกำหนดให้มีการติดตั้งระบบช่วยเหลือการขับขี่ (ADAS) และเงื่อนไขการใช้ชิ้นส่วนภายในประเทศ
มาตรฐานมลพิษ (Euro 6): การบังคับใช้มาตรฐานมลพิษระดับยูโร 6 สำหรับรถยนต์เครื่องยนต์เบนซิน ได้เริ่มต้นขึ้นแล้วตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2568 ส่วนรถยนต์เครื่องยนต์ดีเซล ยังอยู่ระหว่างการพิจารณาของภาครัฐ
FTA และข้อตกลงทางการค้า: ปัจจุบันไทยมี FTA ทั้งหมด 17 ฉบับ ครอบคลุม 24 ประเทศคู่ค้า และกำลังเจรจาอีก 4 ฉบับ โดยเฉพาะการเจรจา FTA ไทย-สหภาพยุโรป ถือเป็นความหวังสำคัญที่จะช่วยผลักดันการส่งออกรถยนต์และชิ้นส่วนไทย
NVES ของออสเตรเลีย: ออสเตรเลียเริ่มบังคับใช้มาตรฐานประสิทธิภาพการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสำหรับรถยนต์ใหม่ (New Vehicle Efficiency Standard) ตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคม 2568 โดยมีบทลงโทษสำหรับรถที่ปล่อยก๊าซเกินเกณฑ์ที่กำหนด ทั้งในกลุ่มรถยนต์นั่งและรถกระบะ
ข้อเสนอแนะของสมาคมอุตสาหกรรมยานยนต์ไทย (TAIA)
จากสถานการณ์ตลาดรถยนต์ที่ซบเซาในปัจจุบัน สมาคมอุตสาหกรรมยานยนต์ไทยได้เสนอมาตรการต่างๆ ต่อภาครัฐ เพื่อกระตุ้นตลาดและผลักดันอุตสาหกรรมให้เดินหน้าต่อไปได้ ดังนี้
มาตรการระยะสั้น (Short-term Measures)
มาตรการด้านภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา: ให้นำค่าใช้จ่ายในการซื้อหรือซ่อมบำรุงรถยนต์และรถจักรยานยนต์ที่ผลิตในประเทศมาลดหย่อนภาษีได้
มาตรการด้านภาษีเงินได้นิติบุคคล: ให้นำค่าใช้จ่ายในการซื้อหรือเช่ารถยนต์และรถจักรยานยนต์ที่ผลิตในประเทศมาลดหย่อนภาษีได้ พร้อมขยายเพดานค่าใช้จ่ายให้สูงขึ้น
มาตรการด้านสินเชื่อ: ผ่อนคลายเงื่อนไขการปล่อยสินเชื่อ โดยอนุญาตให้กู้ร่วมและพิจารณารายได้รวมของทั้งครอบครัวได้ รวมถึงมาตรการค้ำประกันสินเชื่อ
มาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจ: ภาครัฐควรใช้จ่ายงบประมาณประจำปีเพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจในภาพรวม
มาตรการระยะกลาง-ยาว (Mid- to Long-term Measures)
การเป็นฐานการผลิตรถยนต์สันดาปภายใน: รักษาบทบาทฐานการผลิตรถยนต์ ICE และส่งเสริมการผลิต Future ICE เพื่อรักษา Economy of Scale ในช่วงเปลี่ยนผ่าน โดยเร่งเจรจา FTA กับประเทศที่ยังมีความต้องการรถยนต์สันดาปอยู่ รวมถึงหามาตรการส่งเสริมการผลิตรถยนต์กลุ่ม Future ICE เช่น Product Champion, HEV หรือ PHEV
การยกระดับอุตสาหกรรมชิ้นส่วน: เตรียมความพร้อมสู่ยานยนต์สมัยใหม่ผ่านกลไกการ Matching บริษัทผู้ผลิตชิ้นส่วนไทยกับต่างชาติ เพื่อเพิ่มการใช้ชิ้นส่วนภายในประเทศ และต่อยอดสู่ชิ้นส่วนยานยนต์ไฟฟ้า (Power Electric Parts) รวมทั้งการฝึกอบรมแรงงาน เพื่อเพิ่มทักษะและความรู้สำหรับยานยนต์สมัยใหม่
การขยายการส่งออกยานยนต์ไฟฟ้า: ส่งเสริมการส่งออกยานยนต์ประเภท ZEV ไปยังประเทศที่มีศักยภาพ พร้อมเร่งรัดการเจรจา FTA โดยเฉพาะกลุ่มประเทศที่มีนโยบายส่งเสริมยานยนต์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม
การดำเนินมาตรการเหล่านี้อย่างต่อเนื่องและจริงจัง จะช่วยกระตุ้นตลาดรถยนต์และรถจักรยานยนต์ของไทยให้ฟื้นตัวกลับสู่ระดับปกติ และเติบโตอย่างยั่งยืนต่อไปได้
หากท่านกำลังมองหาโอกาสใหม่ๆ ในอุตสาหกรรมยานยนต์ไทย หรือต้องการรับคำปรึกษาเชิงลึกจากผู้เชี่ยวชาญที่มีประสบการณ์มายาวนาน อย่าลังเลที่จะติดต่อเรา วันนี้ เราพร้อมที่จะแบ่ง
