อุตสาหกรรมยานยนต์ไทยปี 2569: 3 ความเสี่ยงหลักที่ต้องจับตา และ 4 มาตรการพลิกวิกฤต
ในยุคที่ “ยานยนต์ไฟฟ้า” กำลังกลายเป็นเทรนด์หลักของโลก และ “การปรับเปลี่ยนครั้งใหญ่” ถือเป็นกฎเหล็กแห่งการอยู่รอด อุตสาหกรรมยานยนต์ไทย กำลังเผชิญหน้ากับบททดสอบครั้งสำคัญที่สุดในประวัติศาสตร์ หลายคนอาจกังวลว่าเครื่องยนต์สันดาป (ICE) กำลังจะกลายเป็นอดีต และประเทศไทยกำลังจะตกขบวนรถไฟแห่งอนาคต แต่หากพิจารณาให้ลึกซึ้งจากข้อมูลล่าสุดและสถานการณ์ปัจจุบัน ภาพรวมของอุตสาหกรรมยานยนต์ไทยในปี 2569 ไม่ได้น่าสิ้นหวังอย่างที่คิด และยังมี “โอกาส” ซ่อนอยู่ในวิกฤตนี้
บทความนี้รวบรวมข้อมูลเชิงลึกจากสมาคมอุตสาหกรรมยานยนต์ไทย (TAIA) และสมาคมผู้สื่อข่าวรถยนต์และรถจักรยานยนต์ไทย (TAJA) โดยวิเคราะห์อย่างละเอียดถึงปัจจัยที่กำลังจะกระทบต่อตลาดไทยในปี 2569 ไม่ว่าจะเป็นความท้าทายด้านเศรษฐกิจ การค้า และเทคโนโลยี พร้อมเปิดเผยแผนการรับมือของภาคเอกชนที่มุ่งเน้นการ “บาลานซ์” ระหว่างการรักษาฐานเก่าและก้าวสู่อนาคตอย่างมั่นคง
ปัจจัยขับเคลื่อนเศรษฐกิจและตลาดไทยปี 2569
การวิเคราะห์ทิศทางอุตสาหกรรมยานยนต์ปี 2569 จำเป็นต้องเริ่มต้นจากการประเมินสภาพเศรษฐกิจโดยรวม ซึ่งเป็นปัจจัยพื้นฐานที่สุดที่จะสะท้อนถึงกำลังซื้อและกำลังการผลิต แม้ตลาดรถยนต์ไทยจะมีความผันผวนต่อเนื่องมาหลายปี แต่มีสัญญาณว่าปี 2569 อาจเป็นปีแห่ง “การฟื้นตัวแบบมีเสถียﺜภาพ” โดยอาศัยแรงหนุนจากการลงทุนภาครัฐและการฟื้นตัวของภาคการท่องเที่ยว
การลงทุนภาครัฐ: ปี 2569 จะเป็นปีที่ไทยเร่งเครื่องการลงทุนโครงการขนาดใหญ่ โดยเฉพาะโครงสร้างพื้นฐานด้านคมนาคม เช่น รถไฟฟ้าและระบบราง ซึ่งจะส่งผลดีต่อภาพรวมเศรษฐกิจและการจ้างงาน นอกจากนี้ การเดินหน้าโครงการอุตสาหกรรมต่อเนื่องจะช่วยเพิ่มความต้องการเครื่องยนต์และชิ้นส่วนรถยนต์ให้กลับมาคึกคักอีกครั้ง
ภาคการท่องเที่ยว: การฟื้นตัวอย่างแข็งแกร่งของภาคการท่องเที่ยวถือเป็นอีกแรงส่งสำคัญ นักท่องเที่ยวต่างชาติที่กลับมาอย่างต่อเนื่อง รวมถึงการกระตุ้นการท่องเที่ยวภายในประเทศ ทำให้เกิดการจับจ่ายใช้สอยในหลากหลายภาคส่วน รวมถึงการใช้จ่ายเพื่อการเดินทางและการขนส่ง
การเปลี่ยนผ่านสู่ยานยนต์ไฟฟ้า (ZEV): แม้ไทยจะเร่งส่งเสริมนโยบาย ZEV แต่ตลาดรถยนต์ส่วนใหญ่ในปัจจุบันยังคงใช้เครื่องยนต์สันดาปภายใน (ICE) ซึ่งเป็นกลุ่มตลาดที่มีฐานลูกค้าขนาดใหญ่ที่สุด ดังนั้น การรักษาส่วนแบ่งตลาดในกลุ่มรถยนต์สันดาปพร้อมๆ กับการขยายฐานรถยนต์ไฟฟ้า จึงเป็นกลยุทธ์สำคัญในการสร้างความสมดุลให้แก่อุตสาหกรรมในระยะเปลี่ยนผ่าน
3 ความเสี่ยงหลักที่อุตสาหกรรมยานยนต์ต้องเผชิญในปี 2569
แม้จะมีปัจจัยบวก แต่ผู้เชี่ยวชาญเตือนว่าอุตสาหกรรมยานยนต์ไทยปี 2569 ยังคงต้องรับมือกับความท้าทายสำคัญ 3 ประการ ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อกำลังซื้อ กำลังการผลิต และความสามารถในการแข่งขันในระยะยาว ดังนี้
2.1 ปัญหาสภาพคล่องและหนี้ครัวเรือน
สถานการณ์หนี้ครัวเรือนยังคงเป็นปัจจัยกดดันอันดับแรกที่ทำให้ตลาดรถยนต์ไทย “ซบเซา” อย่างต่อเนื่อง แม้หนี้ครัวเรือนต่อ GDP จะมีแนวโน้มปรับตัวลดลง แต่สัดส่วนหนี้เสีย (NPL) ยังอยู่ในระดับสูง โดยเฉพาะในภาคสินเชื่อรถยนต์ ซึ่งเป็นต้นทุนสำคัญของการขายรถใหม่ในประเทศ
ผลกระทบต่อการซื้อ: เมื่อครัวเรือนมีรายได้ไม่แน่นอน หรือมีภาระหนี้สูง อำนาจการซื้อของผู้บริโภคจะลดลง ผู้คนจะชะลอการตัดสินใจซื้อรถยนต์ใหม่ หรือเลือกรถยนต์ที่มีราคาถูกลง ส่งผลโดยตรงต่อยอดขายรวม
ความเข้มงวดของสถาบันการเงิน: เพื่อป้องกันความเสี่ยงเพิ่ม สถาบันการเงินยังคงมีนโยบายปล่อยสินเชื่อที่เข้มงวด ทำให้ลูกค้ากลุ่มที่มีประวัติการเงินไม่แข็งแกร่ง หรืออาชีพที่มีความเสี่ยงสูง มีโอกาสขอสินเชื่อยากขึ้น ซึ่งบีบตลาดผู้ซื้อกลุ่มใหญ่ให้แคบลง
ความท้าทายของรถ EV: ปัญหาหนี้ครัวเรือนยังส่งผลให้ลูกค้าลังเลที่จะลงทุนในรถยนต์ไฟฟ้า (EV) ที่มีราคาสูงกว่า โดยเฉพาะเมื่อเปรียบเทียบกับรถยนต์สันดาปที่คุ้นเคย
2.2 นโยบายกีดกันทางการค้าของสหรัฐฯ (ทรัมป์ 2.0)
หากประธานาธิบดีทรัมป์กลับมาดำรงตำแหน่งอีกครั้ง นโยบายการค้าแบบ “America First” จะกลับมาเป็นหัวหอกสำคัญ ซึ่งมีแนวโน้มที่จะทำให้ประเทศไทยกลายเป็นเป้าหมายของการกีดกันการค้ารูปแบบใหม่
การพุ่งเป้าไปที่ไทย: แม้สหรัฐฯ จะเคยพุ่งเป้าไปที่จีน แต่ไทยก็เป็นประเทศที่มียอดเกินดุลการค้ากับสหรัฐฯ ในภาคยานยนต์และชิ้นส่วน ซึ่งอาจทำให้เกิดการเรียกเก็บภาษีนำเข้าสินค้าไทยเพิ่มขึ้นได้
ต้นทุนสินค้าเพิ่มขึ้น: การเพิ่มภาษีนำเข้าจะทำให้สินค้ายานยนต์ไทย โดยเฉพาะรถยนต์นั่ง ยางรถยนต์ และชิ้นส่วนต่างๆ มีราคาแพงขึ้นเมื่อไปวางขายในตลาดสหรัฐฯ ส่งผลให้ผู้ประกอบการสูญเสียความสามารถในการแข่งขัน
ความเสี่ยงด้านการลงทุน: นักลงทุนต่างชาติอาจลังเลที่จะลงทุนในฐานการผลิตยานยนต์ไทย หากมีความเสี่ยงที่จะถูกกีดกันการค้า ทำให้ไทยเสียเปรียบในการดึงดูดเม็ดเงินลงทุนและการถ่ายทอดเทคโนโลยี
2.3 ความท้าทายทางกฎหมายและมาตรฐานใหม่
อุตสาหกรรมยานยนต์ไทยปี 2569 ต้องรับมือกับการบังคับใช้กฎหมายและมาตรฐานใหม่ที่จะทำให้การผลิตรถยนต์มีต้นทุนสูงขึ้น และท้าทายขีดความสามารถด้านเทคโนโลยี
โครงสร้างภาษีสรรพสามิตใหม่ (2569): มาตรฐานภาษีใหม่มีเป้าหมายให้ไทยเป็นฐานผลิตรถยนต์สะอาด โดยกำหนดเกณฑ์การปล่อยคาร์บอนไดออกไซด์ต่ำลง และสนับสนุนเทคโนโลยีไฮบริด (PHEV) การติดตั้งระบบช่วยเหลือการขับขี่ (ADAS) และการใช้ชิ้นส่วนภายในประเทศ (Local Content) สิ่งนี้จะทำให้ผู้ผลิตต้องเพิ่มงบลงทุนในการวิจัยและพัฒนา (R&D) เพื่อให้รถยนต์เข้าเกณฑ์ภาษีใหม่ได้
มาตรฐานไอเสียยูโร 6: แม้รถยนต์เบนซินจะบังคับใช้ยูโร 6 แล้ว แต่รถยนต์ดีเซลยังอยู่ระหว่างการพิจารณา หากประกาศใช้เต็มรูปแบบ จะส่งผลต่อต้นทุนการผลิตและการควบคุมมลพิษอย่างมีนัยสำคัญ
กฎหมายมาตรฐานประสิทธิภาพการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของออสเตรเลีย (NVES): ออสเตรเลียกำลังจะบังคับใช้เกณฑ์การปล่อยคาร์บอนไดออกไซด์สำหรับรถยนต์ใหม่ โดยจะลงโทษผู้ที่ปล่อยมลพิษเกินเกณฑ์ ซึ่งอาจส่งผลต่อการส่งออกรถกระบะขนาดใหญ่และรถปิคอัพประเภท “Cab & Chassis” ของไทยที่เน้นส่งออกไปที่นั่น
ข้อเสนอมาตรการกระตุ้นตลาดและหนุนอุตสาหกรรม
จากความท้าทายข้างต้น สมาคมอุตสาหกรรมยานยนต์ไทยได้เสนอแนวทางแก้ไขให้ภาครัฐพิจารณา โดยแบ่งเป็นมาตรการระยะสั้นเพื่อ “พยุงตลาด” และมาตรการระยะกลางถึงยาวเพื่อ “ยกระดับความสามารถ” ดังนี้
3.1 มาตรการระยะสั้น: ปลุกยอดขายให้ฟื้นตัว
เพื่อแก้ไขปัญหาวิกฤตกำลังซื้อและยอดขายที่ซบเซา สมาคมฯ ได้เสนอมาตรการที่เน้นการลดต้นทุนให้ประชาชนและจูงใจการซื้อรถที่ผลิตในประเทศ โดยมีวัตถุประสงค์หลักคือการกระตุ้นการตัดสินใจของผู้บริโภคในระยะสั้น
ด้านภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา: เสนอให้ลดหย่อนภาษีสำหรับผู้ที่ซื้อรถยนต์หรือรถจักรยานยนต์ที่ผลิตในประเทศ โดยนำค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นมาหักลดหย่อนได้ ซึ่งจะช่วยลดภาระค่าใช้จ่ายและเพิ่มอำนาจซื้อให้ประชาชน
ด้านภาษีเงินได้นิติบุคคล: ขยายเพด
